ما بر این عقیده‌ایم که روغن‌های اسانس می‌توانند ابزار مفیدی برای آن‌هایی باشد که می‌خواهند از محصولات شیمیایی فرار کنند و زندگی طبیعی‌تری داشته باشند. اما پرسش اصلی‌ای که اکنون مطرح می‌شود این است که روغن‌های اسانس چه هستند؟ از کجا به دست می‌آیند؟ چگونه می‌توانیم آنها را به دست بیاوریم؟

اگر دارید با خودتان فکر می‌کنید که روغن‌های اسانس مسئله پیچیده‌ای هستند باید بگوییم که در اشتباه هستید. آنها خاصیت‌های شیمیایی پیچیده و به خصوصی دارند. با این حال، روغن‌های اسانس مسئله مرموز و ناشناخته‌ای نیستند. درواقع، آنها اطراف ما وجود دارند. اما با چشم غیرمسلح دیده نمی‌شوند، روغن‌های اسانس در داخل دانه‌ها، ساقه، ریشه، گل، میوه‌ها و گیاهان وجود دارد که هر روز آنها را می‌بینیم. همه گیاهان روغن‌های اسانس (Essential Oils) تولید نمی‌کنند اما در گیاهانی که روغن‌های اسانس دارند، می‌توانید از داخل میکروسکوپ آنها را ببینید. برخی غدد در گیاهان وجود دارند که آنها را تولید می‌کنند. به همین خاطر است که در نگاه اول متوجه آنها نمی‌شویم.

گیاهان و روغن اسانس

اگر دارید با خودتان فکر می‌کنید که روغن‌های اسانس مسئله پیچیده‌ای هستند باید بگوییم که در اشتباه هستید. آنها خاصیت‌های شیمیایی پیچیده و به خصوصی دارند. با این حال، روغن‌های اسانس مسئله مرموز و ناشناخته‌ای نیستند. درواقع، آنها اطراف ما وجود دارند. اما با چشم غیرمسلح دیده نمی‌شوند، روغن‌های اسانس در داخل دانه‌ها، ساقه، ریشه، گل، میوه‌ها و گیاهان وجود دارد که هر روز آنها را می‌بینیم. همه گیاهان روغن‌های اسانس (Essential Oils) تولید نمی‌کنند اما در گیاهانی که روغن‌های اسانس دارند، می‌توانید از داخل میکروسکوپ آنها را ببینید. برخی غدد در گیاهان وجود دارند که آنها را تولید می‌کنند. به همین خاطر است که در نگاه اول متوجه آنها نمی‌شویم.

حالا برگردیم به این سؤال مهم که روغن‌های اسانس چه چیزی هستند؟

از دیدگاه علمی باید بگوییم که روغن‌های اسانس، مولکول‌های طبیعی هستند که وقتی به دمای اتاق برسند به سرعت از مایع به گاز تبدیل می‌شوند. به همین خاطر است که روغن‌های اسانس داخل بطری به‌خوبی محافظت می‌شوند. یک بطری روغن معطر حاوی مولکول‌های کوچکی است که به صورت مایع هستند وقتی در بطری را باز می‌کنید، مولکول‌ها به سرعت از مایع به گاز تبدیل می‌شوند و به همین خاطر است که می‌توانید به سرعت بوی روغن را حس کنید. حتی از راه دور.

مولکول‌های روغن اسانس اغلب با نام ترکیبات معطر فرار نیز شناخته می‌شود.

این مولکول‌ها از این جهت فرار در نظر گرفته می‌شوند که به سرعت از مایع به گاز تبدیل می‌شوند. ازآنجایی‌که فرار هستند، ترکیبات شیمیایی موجود در روغن‌های اسانس می‌توانند به سرعت در هوا پخش شوند تا زمانی که با سنسورهای خاصی روی بینی برخورد کنند.

هر روغن معطر دارای ساختار شیمیایی منحصربه‌فردی است.

مزایای هر روغن اسانس بسته به نوع گیاهی که از آن گرفته می‌شوند و خاصیت شیمیایی که دارند، متفاوت است. یک روغن اسانس می‌تواند پاک‌کننده، احیاکننده و افزایش‌دهنده سیستم ایمنی باشد و این موضوع به ساختار شیمیایی و منشأ گیاه بستگی دارد.

روغن‌های اسانس چیست؟
روغن‌های اسانس چیست؟

افراد، چرا، چگونه و کی شروع به استفاده از روغن‌های اسانس نمودند؟

همان‌طور که گفتیم، استفاده از گیاهان و عصاره‌های آن تقریباً به تمدن‌های گذشته برمی‌گردد. درحالی‌که برخی فکر می‌کنند روغن‌های اسانس جدید هستند باید بگوییم که استفاده از گیاهان برای افزایش سلامت بدن مسئله‌ای است کاملاً سنتی که در جوامع گذشته وجود داشته است.

مصر باستان:

استفاده از محصولات بر پایه گیاهان به ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد برمی‌گردد که اولین‌بار در مصر باستان استفاده می‌شد. مصریان از عصاره گیاهان برای بسیاری از امور استفاده می‌کردند وقتی مومیایی رامسس پنجم، یکی از فراعنه مصر را تجزیه‌وتحلیل کردند، ترکیبات معطری از کافور، مرم و سرو کوهی را کشف کردند و این تأیید می‌کرد که استفاده از آنها در مراسم خاک‌سپاری بسیار مهم بوده است. ترکیبات گیاهان با ارزشی مثل فلفل‌دلمه‌ای، پوست دارچین، کندر و مرم از جمله روش‌های معاملات تجاری بسیار مرسوم در آن ناحیه بوده است. احترامی که تمدن مصریان برای گیاهان قائل بودند حتی در تصاویر گیاه‌شناسی موجود در هیروگلیف و دیگر هنرهای مصری مشهود است.

آزمایشات یونان باستان:

حدود ۲۰۰۰ سال پیش از میلاد، اولین تمدن اروپایی در یونان به وجود آمد و آنها علاقه زیادی به عطر و خاصیت درمانی گیاهان نشان دادند. مردانی مثل هومر و هیپوکراتس، از سنت‌های مصریان استفاده کردند و درباره گیاهان و عطرشان تحقیق کردند. تحقیقات آنها، در سرتاسر فرهنگ یونان پخش شد. اسناد مستندی مبنی بر استفاده یونانیان از گیاهان و عصاره آنها برای شراب و محصولات چرب وجود دارد.

دانشمندان اولیه نفت در هند:

آزمایش آیورودا در طول ۵۰۰۰ سال در هند توسعه یافته‌اند. این شامل استفاده از عناصر زمین برای یافتن تعادل در بدن می‌شود. امروزه، اکثریت مردم در هند، سنت آیورودا را دنبال می‌کنند. گاهی به طور منحصر و خاص و گاهی در ترکیب با آزمایشات غربی. اگرچه متدها متفاوت است و بسیار گسترده، آزمایشات آیورودا روی گیاهان و ترکیبات معطرشان امروزه در بیش از ۱۰۰ دانشگاه معتبر در کشور آموزش داده می‌شود.

روغن‌های اسانس در امپراتوری روم:

در روم باستان، ترکیبات معطر بخشی حیاتی از سلامت و فرهنگ این تمدن بودند. رومی‌ها به خاطر استفاده از عصاره گیاهان برای حمام معطر، ماساژ و عطر شناخته می‌شوند. حمام کردن به کاری هنری تبدیل شده بود با عطر و روغن‌هایی که نقش مهمی را بازی می‌کردند. مردان و زنان رومی از حمام برای ریلکس کردن، روابط اجتماعی یا رفع خستگی بعد از جشن‌های بزرگ استفاده می‌کردند. ادبیات علمی این دوره زمانی نشان می‌دهد که عصاره گیاهان و ترکیبات معطر نقش گسترده‌ای داشتند و مزایای بسیار زیادی را دارا بودند.

روغن های اسانس در روم باستان
روغن های اسانس در روم باستان

آزمایشات سلامت در تمدن چینی:

آزمایشات سنتی چینی نشان می‌دهند که استفاده از متریال‌های گیاهی برای افزایش سلامت در این تمدن قرن‌ها وجود داشته است. بین سال‌های ۵۰۰ و ۱۳۰۰ بعد از میلاد، چینی‌ها قدرت مطلق جهان بودند و پیشرفت بسیار زیادی در علم و تکنولوژی داشتند نسبت به هر تمدن دیگر دورانشان برتری داشتند. تحقیقات گسترده نشان می‌دهد که این آزمایشات و پیشرفت‌ها بیشتر در استفاده از گیاهان و بخش‌های مختلف آن بوده است.

افسانه چینی از مردی به نام شنونگ صحبت می‌کند که امپراتور و معلم بود. افسانه‌ها به میگویند که شنونگ تأثیرات گیاهان را در داشتن بدنی سالن و پوستی شفاف فهمیده بود – این که این امکان را به او می‌دهد که از گیاهان مختلف دارویی استفاده کند – او همچنین از خود متونی باقی گذاشته که تحقیقات خود را روی ۱۰۰ گونه مختلف گیاهی توصیف می‌کند. پروتکل‌های مبتنی بر آزمایشات او نسل‌ها در بین افراد دست به دست شده و هنوز هم روی سلامت افراد تأثیر دارد.

ایران قرون‌وسطی و تقطیر روغن‌های اسانس:

در ایران قرون‌وسطی (که اکنون با نام ایران مدرن شناخته می‌شود)، افراد به طور معمول از گونه‌های گیاهان برای تجارت یا استفاده شخصی بهره می‌بردند. همچنین از این‌گونه‌های گیاهی برای کمک به سلامت و استفاده به عنوان عطر نیز بهره می‌بردند. یک پزشک ایرانی به نام ابوعلی سینا به طور گسترده درباره سلامت آدم و تأثیر رایحه‌درمانی نوشته است. او همچنین درباره آزمایشات خود برای تقطیر روغن‌های اسانس نیز مطالبی نوشته است. او روش‌های متعددی برای تقطیر با استفاده از گیاهان نوشته است.


هنگام استفاده از روغن اسانس نکاتی را باید رعایت کرد. برای آشنایی با این نکات، مقاله زیر را از دست ندهید.

روغن اسانس

چقدر باید مراقب استفاده از روغن اسانس باشیم؟

در برخورد با هر محصولی که اولین‌بار است می‌بینیم باید احتیاط کنیم. در این مقاله برایتان خواهیم گفت که استفاده از روغن اسانس امن است یا نه؟


عظمت زندگی

در طول قرون‌وسطی، شیمی‌دان‌های آن دوره با ناچاری در جستجوی چیزی به نام عظمت زندگی بودند – عنصر پنجمی به جز خاک، آب، آتش و هوا. بر اساس کشفیات ابوعلی سینا، این شیمی‌دان‌ها آزمایشاتی روی تقطیر گیاهان انجام دادند. در حین آزمایشات، ماده‌ای کشف کردند که از سطح آب در طول پروسه تقطیر به دست می‌آید. در این دوره از تاریخ، هر ماده‌ای که با آب مخلوط نمی‌شد به عنوان روغن شناخته می‌شد. با این کشف، شیمی‌دان‌ها بر این باور بودند که آنها عظمتی که دنبالش بودند را پیدا کردند – عنصر زندگی. این‌طوری بود که روغن اسانس کشف شد.

تولد رایحه‌درمانی

تغییر اصلی تاریخی در قرن نوزدهم شروع شد وقتی توسعه‌های جدیدی در علم شیمی به وجود آمد و اطلاعات تازه‌ای درباره فهمیدن و پیچیدگی‌های استخراج روغن اسانس به دست آمد. در طول این دوران، رنه گاتفوس (شیمی‌دان و عطرساز)، عبارت رایحه‌درمانی را کشف کرد. پزشکان فرانسوی روی روغن‌های اسانس تحقیقاتی انجام دادند و آنها هنوز مدارسی دارند که درباره استفاده از روغن‌های اسانس تحقیق می‌کنند.

همان‌طور که می‌توانید از تاریخ مختصر روغن‌های اسانس بدانید، بسیاری از فرهنگ‌ها از گیاهان برای مراقبت از بدنشان استفاده می‌کردند. پس، برای آن‌هایی که فکر می‌کنند روغن‌های اسانس موادی هستند که خیلی ساده قرار است دوره‌شان بگذرد باید بگوییم که ۱۰۰ ها سال است که از عمر این ماده طبیعی می‌گذرد و همچنان باقی است.

تلاش‌های زیادی در طول سال‌ها برای گرفتن اسانس گیاهان انجام شده است.

رایحه‌درمانی و روغن اسانس
رایحه‌درمانی و روغن اسانس

روغن‌های اسانس چطور ساخته می‌شوند؟

تلاش‌های گسترده‌ای در طول سالیان برای گرفتن اسانس گیاهان انجام شده است. این که چطور بوی شیرین رز یا بوی خوب لیمو را کشف می‌کنید؟ چطور روغن‌های اسانس که در داخل گیاهان هستند را می‌شود داخل بطری قرار داد؟ درحالی‌که دانستن این که روغن‌های اسانس از کجا می‌آیند بسیار ساده است، پروسه علمی و ظریفی برای رشد و مراقبت از گیاهان معطر، استخراج عصاره آنها و پروسه تولید روغن اسانس وجود دارد.

چطور یک گیاه به روغن معطر تبدیل می‌شود؟

پروسه دقیق تولید روغن‌های اسانس بسته به نوع گیاه و روغن آن متفاوت است. با این حال، ایده اصلی آن این است که روغن را از بخش اصلی گیاه جدا می‌کنند. این کار با استفاده از دستگاه‌های تخصصی انجام می‌شود. همان‌طور که پیش‌تر گفتیم، روغن‌های اسانس می‌توانند در بخش‌های مختلف گیاه قرار بگیرند، اغلب در ابعاد میکروسکوپی. دستگاه‌های تخصصی به جداکردن مولکول‌های روغن از بخش‌های ظریف گیاه کمک می‌کند.

درحالی‌که روش‌های متعددی برای استخراج موفقیت‌آمیز روغن اسانس از گیاه و آماده‌سازی آن برای استفاده وجود دارد، هر روش در یک چیزی اشتراک دارند – نیاز به مراقبت و دقت بالایی وجود دارد. ازآنجایی‌که گیاهان بسیار ظریف هستند، برنامه‌ریزی دقیق و دقت بالا برای استخراج باکیفیت روغن‌های اسانس لازم است. تولید روغن‌های اسانس باکیفیت همچنین نیاز به داشتن دانش درباره گیاهان و استخراج درست روغنشان دارد. مهم‌تر از آن، نیاز به مراقبت‌ها و توجه به جزئیات در هر مرحله از پروسه وجود دارد چرا که برش‌های اشتباه در هر فاز از پروسه می‌تواند منجر به کاهش کیفیت روغن اسانس شود.

فاکتورهای غیرقابل‌کنترل متعددی وجود دارند که می‌توانند روی کیفیت و ترکیب روغن اسانس تأثیر بگذارند اما بسیاری چیزها می‌توانند به‌خوبی انجام شوند که ترکیبات معطر موجود در بخش‌های گیاهان حفظ شوند.

کاشت و برداشت گیاهان معطر

تولید روغن‌های اسانس خالص پروسه‌ای پرجزئیات است که از انتخاب زمین، خاک و دانه باکیفیت آغاز می‌شود. ترکیب روغن اسانس تحت تأثیر فاکتورهای محیطی مثل شرایط آب‌وهوایی، میزان باران و دماست. به همین خاطر، انتخاب بادقت موقعیت جغرافیایی، آب‌وهوای خاص و زمان مهم سال برای کاشت، رشد و برداشت گیاهان روی کیفیت روغن‌های معطر تأثیر دارد.

برای مثال، منطقه رجیو دیکالابریا در ایتالیا مأمنی برای رشد میوه ترنج بوده است چرا که آب‌وهوا و خاک خوبی دارد. درواقع، این ناحیه از این جهت برای رشد ترنج بسیار خوب است که یکی از نواحی اولیه در جهان است که این میوه در آن رشد کرده است. ازآنجایی‌که رجیو دیکالابریا نزدیک اقیانوس است، خاک اسیدی و هوای تازه دریا به قوی‌تر شدن درختان کمک می‌کند و باعث می‌شود بهترین میوه ترنج برای استخراج روغن معطر ترنج تولید شود.

کاشت گیاهان برای استخراج روغن اسانس
کاشت گیاهان برای استخراج روغن اسانس

به همین ترتیب، درخت پرتقال تلخ که شاخه‌ها و برگ‌هایی تولید می‌کند که برای تولید روغن پتیتگرین استفاده می‌شود، در پاراگوئه رشد می‌کند و اتفاقی است که قرن‌ها دارد می‌افتد. دلیلش هم بارندگی فراوان و زمین حاصلخیز برای این‌گونه گیاهی است. ازآنجایی‌که بارندگی فراوان و فضای کافی برای رشد درختان پرتقال تلخ (نارنج) بسیار ضروری است، پاراگوئه کشوری ایده‌آل برای تولید بخش‌های مهم از این گیاه است که درنهایت به روغن اسانس پتیتگرین منجر می‌شود.

به جز موقعیت جغرافیایی، نوع گیاه یا روغن تولید شده، گیاهان باید با دقت فراوان کاشته شوند، از آنها مراقبت شود و حواس کشاورزان به آن باشند وقتی بهترین روش برای کاشت، رشد و حفظ گیاه به کار گرفته شود، به‌خوبی می‌شود روغن معطر باکیفیتی از آن گرفت.

ترکیب روغن‌های اسانس تحت تأثیر فاکتورهای محیطی مثل شرایط آب‌وهوایی، میزان بارندگی و دماست.

برداشت بهینه گیاهان برای دسترسی به روغن‌های اسانس باکیفیت

بعد از این که گیاهان با دقت فراوان کاشته شدند، باید در زمان مناسب آنها را برداشت کرد که مواد شیمیایی ظریف روغن‌های اسانس در داخل گیاه حفظ شوند. درست مثل مزه سبزیجات و میوه‌ها که بهتر است وقتی رسیدند برداشت شوند، گیاهان نیز برای تولید روغن‌های اسانس باید در زمان مناسب برداشت شوند که بشود از روغن اسانسشان به‌خوبی استفاده کرد. حفظ ترکیب شیمیایی در حین برداشت به حفظ قدرتمندی روغن‌های اسانس کمک می‌کند.

برداشت به‌موقع هر گیاه با دیگری فرق دارد. سال‌ها طول می‌کشد که بتوان بهترین زمان برای تولید روغن اسانس هر گیاه را تخمین زد اما بعد از مشاهدات و تحقیق کافی، می‌شود به زمان برداشت مناسب رسید.

برای مثال، روغن اسانس یاس از گلبرگ‌های گل یاس گرفته می‌شود. به‌محض شکوفه دادن گل، زمانی طول نمی‌کشد که ترکیبات معطر فرارشان را از دست بدهند پس بسیار مهم است که در زمان مناسب آن را برداشت کرد تا خواص شیمیایی آن حفظ شود. گیاه باید هنگام صبح برداشت شود، درست پیش از این که جوانه‌ها فرصت کافی برای باز شدن را داشته باشند – حتی یک ساعت طول دادن باعث می‌شود ترکیبات شیمیایی آن از بین برود.

استخراج روغن‌های اسانس

بعد از برداشت مناسب گیاهان، بخش‌های گیاهان به کارخانه منتقل می‌شود جایی که روغن از آنها استخراج شود. مهم نیست چقدر با دقت گیاه انتخاب شده باشد، از آن مراقبت شده باشد و حین برداشت نیز با حواس جمع این کار انجام شده باشد، کیفیت روغن‌های اسانس می‌تواند در طول پروسه استخراج از بین برود یا حفظ شود. دو روش اصلی برای استخراج روغن‌های اسانس وجود دارد: تقطیر و فشار سرد.

هدف اصلی هرکدام از این روش ها جداسازی روغن معطر از بخش گیاه برای تبدیل آن به محصولی مفید است. تقطیر و فشار سرد، پروسه‌هایی طبیعی است که به ترکیبات معطر این امکان را می‌دهد که به‌آرامی از باقی گیاه جدا شود درحالی‌که خواص روغن اسانس نیز به‌خوبی حفظ شود.

استخراج روغن‌های اسانس
استخراج روغن‌های اسانس

تقطیر

تقطیر، پروسه جداسازی روغن از گیاه با استفاده از گرماست. گیاه را روی آب جوش قرار می‌دهند. بخاری که از آن برمی‌آید روغن را از گیاه جدا می‌کند وقتی روغن خنک شد، به مایع تبدیل می‌شود و سپس جمع اوری می‌شود.

در طول این پروسه، تقطیرکننده‌ها باید بسیار دقیق باشند و حواسشان به دما، زمان تقطیر، میزان فشار مورداستفاده و … باشد. به دلیل این توجه به جزئیات، درست مثل یک اثر هنری با آن برخورد می‌شود.

روغن معطر چوب صندل با استفاده از تقطیر بخار تولید می‌شود. برای به دست آوردن روغن از درخت چوب صندل هاوایی، لایه بیرونی چوب از آن جدا می‌شود. چوب باقیمانده خرد می‌شود، از فیلتر عبور می‌کند تا به تکه‌هایی بسیار مناسب دربیاید. بعد به مدت ۳۶ ساعت در پروسه تقطیر بخار قرار می‌گیرد و از گرما و فشار زیاد برای استخراج روغن اسانس آن استفاده می‌شود.

ازآنجایی‌که روغن‌های اسانس می‌توانند در قسمت‌های متعدد گیاه یافت شوند، بسیار مهم است که از بخش مناسب و درست گیاه در هنگام آماده‌سازی برای تقطیر استفاده شود تا مطمئن باشید که ترکیب معطر مورد نظرتان تقطیر می‌شود.

برای مثال، گیاه کویاندوم ساتیووم، دو نوع روغن اسانس تولید می‌کند: سیلانترو و گشنیز. روغن سیلانترو از برگ گیاه گرفته می‌شود درحالی‌که روغن گشنیز از دانه‌های آن. روغن‌های سیلانترو و گشنیز به لحاظ ساختار شیمیایی، خواص و مزایای کاملاً باهم متفاوت هستند. برخی روغن‌ها نیاز به تقطیر کل گیاه دارند درحالی‌که برخی دیگر از بخش خاصی مثل برگ، ریشه، پوست یا گل گرفته می‌شوند.

فشار سرد

دومین روش استخراج روغن اسانس، فشار سرد است. در این روش نیازی به استفاده از گرما نیست. اغلب از آن برای تولید روغن‌های اسانس مرکبات مثل لیمو و نارنگی استفاده می‌شود. برای مثال، روغن معطر گریپ‌فروت از پوست گریپ‌فروت برداشت می‌شود.

پوست کنده می‌شود و داخل دستگاه فشار سرد قرار می‌گیرد. سیلندرهای محکم داخل دستگاه پوست را خرد می‌کند و قطعات میکروسکوپی‌ای بیرون می‌دهد که حاوی روغن اسانس است. با استفاده از پروسه فشار سرد، ۵۰ گریپ‌فروت لازم است تا از آن یک بطری ۱۵ میلی‌لیتری روغن اسانس گرفته شود.

کلام آخر!

در این مطلب از لیامگ به بررسی این که روغن اسانس یا روغن معطر چیست پرداختیم. در ادامه درباره نحوه به دست آوردن این روغن برایتان نوشتیم. امیدواریم با تهیه یک روغن اسانس خوب، به سلامتتان اهمیت دهید.

همچنین شما می‌توانید برای آشنایی با محصولات پوست، مو و زیبایی تراست، به فروشگاه لیاتیم مراجعه نمایید.

اینستاگرام لیاتیم
تلگرام لیاتیم

۵/۵ - (۱ امتیاز)

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید